T.V.A và N.T.M là hai học sinh học cùng trường THPT tại một huyện miền núi. Đầu năm học lớp 11, hai em phát sinh tình cảm yêu đương. Do thiếu sự quản lý sát sao từ gia đình và thiếu kiến thức về sức khỏe sinh sản, đến giữa học kỳ 2, em M. phát hiện mình đã mang thai khi mới 16 tuổi 4 tháng, còn A. chuẩn bị bước sang tuổi 17.
Trước tình huống "chuyện đã rồi", gia đình hai bên thay vì tìm kiếm sự tư vấn chuyên môn và pháp lý thì lại chọn giải pháp "xử lý nội bộ". Hai gia đình thống nhất tổ chức tiệc cưới, mổ lợn mời họ hàng, làng xóm đến chung vui và cho hai em về sống chung như vợ chồng.
Tưởng chừng mọi việc đã êm đẹp, M. nghỉ học để ở nhà dưỡng thai và sinh con. Tuy nhiên, khi em M. đến Trạm Y tế xã để làm thủ tục đăng ký khai sinh cho con, cán bộ tư pháp - hộ tịch đã từ chối cấp giấy đăng ký kết hôn do cả hai chưa đủ tuổi. Đồng thời, nhận thấy dấu hiệu vi phạm pháp luật nghiêm trọng, vụ việc đã được báo cáo lên Công an xã để xem xét giải quyết.
Kết quả, không chỉ ước mơ đến trường của M. bị gạt bỏ, cuộc sống gia đình trẻ gặp vô vàn bế tắc vì thiếu hụt kinh tế, mà gia đình A. còn phải đối mặt với các hình phạt nghiêm khắc từ cơ quan chức năng.
Câu chuyện của A. và M. không phải là hiếm gặp, xuất phát từ suy nghĩ cảm tính: "Hai bên gia đình đồng ý, làm mâm cỗ mời họ hàng là thành vợ chồng". Tuy nhiên, dưới góc độ Pháp luật Việt Nam, đây là chuỗi hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng:
1. Vi phạm về độ tuổi kết hôn và Tảo hôn (Luật Hôn nhân và Gia đình 2014):
o Theo Điều 8, nam phải đủ 20 tuổi, nữ phải đủ 18 tuổi mới đủ điều kiện kết hôn.
o Việc hai gia đình tổ chức đám cưới và cho hai em chung sống như vợ chồng là hành vi Tảo hôn và Tổ chức tảo hôn (bị nghiêm cấm theo Điều 5).
o Mức xử phạt: Theo Nghị định 82/2020/NĐ-CP, hành vi tổ chức lấy vợ, lấy chồng cho người chưa đủ tuổi kết hôn bị phạt tiền từ 1.000.000đ đến 3.000.000đ. Hành vi duy trì quan hệ vợ chồng trái pháp luật với người chưa đủ tuổi kết hôn dù đã có quyết định buộc chấm dứt bị phạt tiền từ 3.000.000đ đến 5.000.000đ.
2. Ranh giới của Trách nhiệm Hình sự (Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi 2017):
o Việc quan hệ tình dục dẫn đến mang thai với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi (kể cả tự nguyện) cấu thành "Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi" (Điều 145).
o Nếu người nữ dưới 13 tuổi, hành vi này sẽ bị truy cứu về "Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi" (Điều 142) với khung hình phạt rất nặng.
3. Thiệt thòi về quyền lợi pháp lý của đứa trẻ:
o Do bố mẹ chưa đủ tuổi đăng ký kết hôn, đứa trẻ sinh ra sẽ chưa thể có giấy đăng ký kết hôn của bố mẹ, gây ảnh hưởng đến việc làm thủ tục khai sinh, thụ hưởng các chính sách y tế, bảo hiểm và chế độ đãi ngộ của Nhà nước dành cho trẻ em.
Qua câu chuyện trên, Ban Biên tập xin gửi đến quý phụ huynh, các thầy cô giáo và các em học sinh những thông điệp pháp lý quan trọng:
· Đối với các em học sinh: Tình yêu tuổi học trò là những cảm xúc đẹp, nhưng hãy giữ gìn sự trong sáng và tỉnh táo. Đừng để sự nông nổi, thiếu hiểu biết làm dở dang tương lai và hoài bão. Hãy nhớ: Chung sống khi chưa đủ tuổi là vi phạm pháp luật!
· Đối với các bậc phụ huynh: Sự đồng ý hay "bao che" của cha mẹ không thể thay thế cho quy định của pháp luật. Đừng vì tâm lý giấu giếm hay "sợ mang tiếng" mà vô tình đẩy con em mình vào vòng lao lý hoặc tước đoạt cơ hội học tập, phát triển của trẻ. Hãy là người đồng hành, giáo dục giới tính và định hướng pháp luật đúng đắn cho con.
· Đối với Nhà trường và Các tổ chức xã hội: Cần tăng cường hơn nữa công tác tuyên truyền, phổ biến Luật Hôn nhân và Gia đình, Luật Trẻ trẻ em cũng như giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên. Tạo môi trường cởi mở để các em sẵn sàng chia sẻ, tham vấn khi gặp khó khăn.
"Sống và làm việc theo Hiến pháp và Pháp luật" không phải là slogan khô khan, mà là lá chắn bảo vệ hạnh phúc, tương lai của mỗi cá nhân, gia đình và toàn xã hội./.
Thực hiện: Hoàng Chinh
Nội dung chi tiết luật theo tệp đính kèm
