“Tổng hành dinh” giữa thế trận lòng dân
Ngược dòng lịch sử về giai đoạn 1950–1951, giữa vòng vây của kẻ thù, các cơ quan Trung ương vẫn duy trì hoạt động an toàn, bí mật tại Kiên Đài. Yếu tố quyết định chính là “thế trận lòng dân” vững chắc. Đồng bào các dân tộc, đặc biệt là đồng bào Tày, đã một lòng che chở, bảo vệ cách mạng. Những nếp nhà sàn, những cánh rừng cọ không chỉ là nơi sinh sống mà còn trở thành “lá chắn” vững chắc, góp phần giữ bí mật tuyệt đối cho các cơ quan đầu não.

Di tích lịch sử Văn phòng Trung ương Đảng tại thôn Làng Khây 1, xã Kiên Đài.
Theo đó, Di tích lịch sử Văn phòng Trung ương Đảng tại thôn Làng Khây 1. Trong thời gian từ tháng 02/1950 đến tháng 02/1951, dưới sự phụ trách của đồng chí Nguyễn Kha, Chánh Văn phòng, nơi đây đã thực hiện hiệu quả chức năng tham mưu tổng hợp, bảo đảm thông tin, phục vụ trực tiếp sự lãnh đạo của Trung ương Đảng. Nhiều chủ trương, quyết sách chiến lược của cuộc kháng chiến đã được chuẩn bị và hình thành tại đây. Với giá trị đặc biệt, di tích đã được xếp hạng cấp quốc gia từ năm 2001 và được đầu tư xây dựng nhà bia vào năm 2020.

Di tích nơi ở và làm việc của Tổng Bí thư Trường Chinh tại Làng Khây 1.
Nơi hoàn thiện “ngọn đuốc” lý luận của Đảng
Cách không xa Văn phòng Trung ương Đảng là Di tích nơi ở và làm việc của Tổng Bí thư Trường Chinh tại thôn Làng Khây 1. Đây là nơi Tổng Bí thư Trường Chinh đã ở và làm việc từ cuối năm 1950 đến tháng 02 năm 1951. Trong thời gian này, Tổng Bí thư Trường Chinh đã trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo nhiều công việc trọng yếu của Đảng; đồng thời hoàn thiện Báo cáo “Bàn về cách mạng Việt Nam” một văn kiện lý luận, chính trị đặc biệt quan trọng, có giá trị định hướng lâu dài đối với đường lối cách mạng, nền tảng tư tưởng và phương pháp lãnh đạo của Đảng trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Di tích đã được xếp hạng và xây dựng nhà bia kỷ niệm vào năm 2020, trở thành một trong những “địa chỉ đỏ” tiêu biểu của An toàn khu Việt Bắc.
“Mạch máu” thông tin giữa đại ngàn
Một mắt xích quan trọng trong hệ thống di tích tại Kiên Đài là Di tích Phòng Vô tuyến điện thuộc Văn phòng Trung ương Đảng tại thôn Làng Thẳm. Trong giai đoạn 1950–1951, đơn vị này đảm nhiệm nhiệm vụ bảo đảm thông tin liên lạc thông suốt, kịp thời và bí mật.
Giữa điều kiện kháng chiến thiếu thốn, những tín hiệu vô tuyến vẫn được duy trì ổn định, giữ vững “mạch máu thông tin” chiến lược, bảo đảm sự chỉ đạo xuyên suốt của Trung ương Đảng tới các chiến trường. Mặc dù đã được Nhà nước ghi nhận là di tích lịch sử, song đến nay địa điểm mới chỉ được xác định, chưa xây dựng bia kỷ niệm, cần tiếp tục được quan tâm đầu tư, bảo tồn.
Phát huy giá trị di tích – trách nhiệm hôm nay
Việc Văn phòng Trung ương Đảng, nơi ở và làm việc của Tổng Bí thư Trường Chinh cùng Phòng Vô tuyến điện đồng thời hoạt động trên địa bàn đã khẳng định rõ vai trò đặc biệt quan trọng của Kiên Đài trong hệ thống căn cứ địa Việt Bắc. Đây là nơi hội tụ đầy đủ các điều kiện về tham mưu, lãnh đạo và thông tin liên lạc phục vụ trực tiếp Trung ương Đảng.
Phát huy truyền thống đó, Ủy ban nhân dân xã Kiên Đài đã chủ động rà soát, chuẩn hóa hồ sơ, thống nhất tên gọi, tính chất và hiện trạng các di tích lịch sử gắn với hoạt động của Văn phòng Trung ương Đảng và các cơ quan trực thuộc trên địa bàn. Nội dung này đã được địa phương trân trọng báo cáo tới Văn phòng Trung ương Đảng để theo dõi, đồng thời tăng cường phối hợp trong công tác bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị di tích trong giai đoạn hiện nay.
Cùng với đó, xã tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục truyền thống, từng bước gắn bảo tồn di tích với phát triển du lịch về nguồn, góp phần lan tỏa giá trị lịch sử đến đông đảo nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Trở lại Kiên Đài hôm nay, giữa màu xanh bạt ngàn của rừng cọ, những dấu tích năm xưa vẫn hiện hữu như một minh chứng sống động cho ý chí và trí tuệ của Đảng trong những năm tháng gian khổ. Các di tích không chỉ là nơi lưu giữ ký ức lịch sử, mà còn là “ngọn lửa” truyền thống, hun đúc tinh thần yêu nước, ý chí tự lực tự cường cho các thế hệ.
Thực hiện: Ban Biên tập cổng thông tin điện tử xã Kiên Đài