Theo chân anh Ma Văn Hoan, Bí thư Chi bộ thôn Làng Khây 1, chúng tôi bắt đầu hành trình khám phá. Từ trung tâm xã đến thôn Làng Khây 1 dài hơn 20 km. Sau đoạn đường bê tông thuận lợi là con đường đất nhỏ len lỏi giữa núi rừng, chỉ phù hợp với xe máy. Từ điểm dừng chân, đi bộ thêm một quãng ngắn men theo sườn đồi là đến cửa hang.
Giữa cái nắng oi ả của đầu tháng sáu, cảm giác đầu tiên khi đặt chân đến Hang Cầu Thần là luồng không khí mát lạnh phả ra từ lòng núi. Không gian yên tĩnh, trong lành khiến mọi mệt mỏi của chặng đường dường như tan biến.
Các thành viên trong đoàn thích thú khám phá vẻ đẹp nguyên sơ của Hang Cầu Thần.
Hang có chiều dài khoảng 60 - 80m với nhiều khối nhũ đá được thiên nhiên kiến tạo qua hàng nghìn năm. Dưới ánh đèn pin, những mảng đá phản chiếu ánh sáng lấp lánh tạo nên vẻ đẹp huyền ảo. Càng tiến sâu vào trong hang, cảnh quan càng trở nên hấp dẫn.
Đi sâu vào lòng hang, chúng tôi bắt gặp dòng nước trong vắt chảy ngầm từ lòng núi. Nước mát lạnh quanh năm, trong đến mức có thể nhìn rõ từng viên đá dưới đáy. Trong không gian tĩnh lặng ấy, thỉnh thoảng những chú dơi nhỏ bay lượn hoặc bám mình trên các vách đá tối, tạo nên nét đặc trưng của một hang động tự nhiên còn giữ được hệ sinh thái nguyên sơ. Đặc biệt, tại khu vực có dòng nước chảy qua vẫn xuất hiện tôm và cá trê sinh sống tự nhiên. Sự hiện diện của các loài động vật này cho thấy môi trường trong hang vẫn được bảo tồn khá tốt và ít chịu tác động của con người.
Mỗi khối nhũ đá là một tác phẩm nghệ thuật được thiên nhiên chạm khắc giữa đại ngàn Kiên Đài.
Không chỉ sở hữu vẻ đẹp thiên nhiên, Hang Cầu Thần còn mang trong mình những câu chuyện văn hóa gắn với đời sống sản xuất của người dân địa phương.
Theo lời kể của anh Ma Văn Hoan, Bí thư Chi bộ thôn Làng Khây 1, từ thời ông bà, cha mẹ truyền lại, Hang Cầu Thần từ lâu đã được người dân trong vùng xem là nơi linh thiêng. Mỗi độ đầu năm, khi chuẩn bị bước vào một mùa vụ mới, bà con trong thôn lại sắm lễ, mời thầy mo đến làm lễ cầu mưa, cầu mùa.
Nghi lễ được thực hiện tại khu vực chân đồi, gần cửa hang, nơi có dòng nước từ trong lòng núi chảy ra qua khe đá. Khi ấy, bên khe nước có một cây đinh và một cây sấu cổ thụ tỏa bóng quanh năm. Mỗi dịp đầu năm, bà con trong thôn thường chuẩn bị lễ vật, đặt dưới gốc cây cạnh dòng nước để cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi.
Các bậc cao niên trong thôn kể lại rằng, sau mỗi lần làm lễ, thường xuất hiện những tiếng sấm đầu mùa vọng về từ phía núi và chẳng bao lâu sau những cơn mưa lại đổ xuống. Bởi vậy, người dân càng thêm tin tưởng vào sự linh thiêng của Hang Cầu Thần và duy trì nghi lễ ấy qua nhiều thế hệ.
Thế nhưng cùng với dòng chảy của thời gian, cây đinh và cây sấu cổ thụ không còn nữa. Những người am hiểu phong tục, tập quán của bản làng cũng lần lượt đi xa. Đặc biệt, khi vị thầy mo cuối cùng qua đời cách đây gần 50 năm, không còn ai nhớ trọn vẹn bài văn cúng cổ nên nghi lễ cầu mưa ở Hang Cầu Thần cũng dần lui vào ký ức.
Ngày nay, dù những nghi lễ cầu mưa, cầu mùa chỉ còn trong ký ức của lớp người cao tuổi, nguồn nước từ Hang Cầu Thần vẫn âm thầm phục vụ đời sống của người dân. Dòng nước từ hang hiện cung cấp nguồn nước tưới tiêu cho khoảng 6 ha lúa của thôn Làng Khây 1, góp phần duy trì sản xuất nông nghiệp và ổn định đời sống của bà con địa phương.
Không chỉ là nơi lưu giữ những câu chuyện văn hóa dân gian và tín ngưỡng truyền thống của người dân địa phương, Hang Cầu Thần còn sở hữu nhiều tiềm năng để phát triển du lịch trải nghiệm, khám phá thiên nhiên. Với cảnh quan nguyên sơ, không khí trong lành, hệ thống nhũ đá kỳ thú cùng dòng nước ngầm mát lạnh chảy quanh năm, hang động này mang vẻ đẹp riêng biệt giữa đại ngàn Kiên Đài. Trong thời gian tới, xã Kiên Đài sẽ nghiên cứu, xây dựng các định hướng phù hợp nhằm bảo tồn và phát huy giá trị của Hang Cầu Thần, từng bước đưa nơi đây trở thành điểm đến hấp dẫn, góp phần quảng bá hình ảnh quê hương và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Giữa màu xanh bạt ngàn của núi rừng Kiên Đài, Hang Cầu Thần vẫn âm thầm cất giữ những câu chuyện của quá khứ. Tiếng nước chảy từ lòng núi, những khối nhũ đá lấp lánh trong bóng tối và ký ức về những mùa lễ cầu mưa năm nào như vẫn còn vọng lại giữa không gian tĩnh lặng. Với vẻ đẹp nguyên sơ cùng những giá trị văn hóa đặc sắc, Hang Cầu Thần không chỉ là một địa danh của núi rừng mà còn là một phần ký ức, một nét đẹp riêng của vùng đất Kiên Đài, hứa hẹn trở thành điểm đến đáng nhớ trên hành trình khám phá thiên nhiên và văn hóa địa phương trong tương lai.
Thực hiện: Hoàng Chinh
