Qua kiểm tra thực tế cho thấy, trên nhiều diện tích lúa đã xuất hiện bệnh khô vằn, bệnh đạo ôn; sâu đục thân, rầy, rệp và một số đối tượng gây hại khác. Điều kiện thời tiết mưa ẩm, ruộng bị ngập nước kéo dài, sau đó nhiệt độ thay đổi thất thường cũng tạo môi trường thuận lợi cho các loại nấm và vi khuẩn gây bệnh phát triển.
Hiện nay một số diện tích lúa trên địa bàn đã bắt đầu trỗ, và phần lớn diện tích còn lại đang ở giai đoạn làm đòng, chuẩn bị trỗ. Đây là giai đoạn đặc biệt quan trọng, quyết định trực tiếp đến khả năng hình thành hạt và năng suất cuối vụ. Nếu không được phát hiện và phòng trừ kịp thời, sâu bệnh hại có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình sinh trưởng, trỗ bông và thụ phấn của cây lúa, làm gia tăng nguy cơ lúa trỗ không cúi, bông bị khô, lem lép hạt, giảm số hạt chắc, thậm chí gây thiệt hại năng suất nếu bệnh phát sinh trên diện rộng.
Để đảm bảo an toàn đồng ruộng, hạn chế thấp nhất thiệt hại do sâu bệnh gây ra, Trung tâm Dịch vụ công xã khuyến cáo bà con nông dân không chủ quan trong thời điểm hiện nay, cần thường xuyên thăm đồng, kiểm tra kỹ từng ruộng, đặc biệt là những diện tích lúa đang làm đòng và chuẩn bị trỗ. Khi phát hiện sâu bệnh, cần xác định đúng đối tượng gây hại, mức độ và lựa chọn thuốc bảo vệ thực vật phù hợp theo hướng dẫn chuyên môn; tổ chức phòng trừ đúng thời điểm, đúng kỹ thuật và bảo đảm thời gian cách ly.
Đặc biệt, chủ động phòng trừ sâu bệnh trước giai đoạn lúa trỗ là rất quan trọng, nhất là đối với sâu đục thân, rầy và các bệnh đạo ôn, khô vằn, bệnh do nấm và vi khuẩn. Việc xử lý sớm sẽ giúp bảo vệ bộ lá, đòng và bông lúa, hạn chế sâu bệnh gây hại trực tiếp đến năng suất.
Trong giai đoạn lúa làm đòng – trỗ bông, mỗi ngày trên đồng ruộng đều có ý nghĩa quan trọng. Vì vậy, người dân cần chủ động “bám đồng, bám ruộng, phát hiện sớm – xử lý kịp thời”, không để sâu bệnh phát triển mạnh mới tổ chức phòng trừ.
1. Sâu đục thân 2 chấm: Hiện tại sâu đục thân hai chấm gây hại trên một số diện tích lúa trỗ, mức độ hại nhẹ, rải rác. Trưởng thành sâu đục thân hai chấm vẫn tiếp tục đẻ trứng trên các trà lúa trỗ từ cuối tháng 8 sang đầu tháng 9. Để hạn chế bông bạc do đục thân hai chấm gây ra, tốt nhất cần phun thuốc phòng trừ trước khi lúa trỗ 3-5 ngày. Những diện tích có mật độ ổ trứng cao cần phun nhắc lại lần 2 cách lần 1 từ 3-5 ngày để hạn chế gây bông bạc, ảnh hưởng đến năng suất.
Để phòng trừ sâu đục thân, sử dụng một trong các loại thuốc trừ sâu đục thân có trong Danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng ở Việt Nam (ví dụ như Prevathon 200SC, Voliam targo 063SC, Sherpa 25EC, Emaben 2.0EC,...) để phun phòng trừ theo hướng dẫn trên vỏ bao bì.
2. Bệnh bạc lá, đốm sọc vi khuẩn: Tập trung theo dõi trên các diện tích lúa giai đoạn làm đòng, trỗ bông đến chắc xanh; Bệnh gây hại mạnh nhất là sau những trận mưa rào kèm theo dông, lốc, trên các ruộng trũng hẩu, lúa xanh tốt, bón thừa đạm, giống lúa có bản lá to mềm. Cần thăm đồng thường xuyên, chủ động phòng trừ ngay khi ruộng chớm bị bệnh để hạn chế ảnh hưởng đến năng suất.
Khi phát hiện ruộng bị bệnh, sử dụng một trong các loại thuốc trừ vi khuẩn có trong danh mục thuốc Bảo vệ thực vật được phép sử dụng ở Việt Nam (ví dụ như PN-balacide 32WP, Avalon 8WP, Sieukhuan 700WP, Starwiner 20WP, Feno super 268WP,…. Lưu ý, những diện tích nhiễm bệnh nặng cần phun nhắc lại lần 2 sau lần 1 từ 5 - 7 ngày để đảm bảo hiệu quả.
3. Bệnh khô vằn: Hiện tại bệnh phát sinh và gây hại trên các trà lúa, mức độ hại nhẹ. Dự báo trong điều kiện thời tiết mưa nhiều, ẩm độ cao, bệnh tiếp tục phát triển và gây hại trên lúa giai đoạn làm đòng - chắc xanh, đặc biệt hại mạnh ở những diện tích lúa xanh tốt, rậm rạp, bón thừa đạm.
Khi ruộng có tỷ lệ dảnh hại từ 20% trở lên thì sử dụng một trong các loại thuốc trừ bệnh khô vằn có trong Danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng ở Việt Nam (ví dụ như Anvil 5SC, Vida 5WP, Tilt Super 300EC Valivithaco 5SL, Amistar Top 325SC,...) để phun phòng trừ theo hướng dẫn trên vỏ bao bì.
4. Rầy nâu, rầy lưng trắng: Tiếp tục tích lũy và gia tăng mật độ từ cuối tháng 8 đến đầu tháng 9; gây hại cục bộ ổ, mức độ nhẹ đến trung bình. Cần tích cực kiểm tra thăm đồng thường xuyên, chú ý theo dõi các ổ rầy của những vụ trước để chủ động phòng trừ kịp thời. Khi ruộng có mật độ rầy cám từ 1.000 con/m2 (25 con/khóm) trở lên, tiến hành phun phòng trừ bằng một trong các loại thuốc trừ rầy có trong Danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng ở Việt Nam, ví dụ Saivina 430SC, Aquinphos 40EC, Butyl 10WP, Comda gold 5WG, Chersieu 50WG, Nibas 50 EC, Superista 25EC, Midan 10WP, Hichespro 500WP, Chess 50WG, … , pha và phun theo hướng dẫn trên vỏ bao bì.
Ngoài ra: Cần theo dõi chặt chẽ diễn biến phát sinh sâu cuốn lá nhỏ trên một số diện tích lúa trỗ muộn hơn so với đại trà, để chủ động các biện pháp phòng trừ kịp thời.
Thời gian từ nay đến cuối vụ không còn nhiều, để đảm bảo thắng lợi sản xuất vụ mùa năm 2026, Trung tâm Dịch vụ Công xã Kiên Đài đề nghị cán bộ các thôn tiếp tục phối hợp tuyên truyền, hướng dẫn bà con thường xuyên kiểm tra đồng ruộng, kịp thời thông tin những diện tích có sâu bệnh phát sinh để được hướng dẫn xử lý. Qua đó góp phần bảo vệ an toàn diện tích lúa Hè Thu, hạn chế thiệt hại và phấn đấu đạt năng suất, sản lượng cuối vụ./.
Thực hiện: Trung tâm Dịch vụ công xã Kiên Đài
