Tại khu di tích đã diễn ra nhiều sự kiện lịch sử tiêu biểu như: Đại hội toàn quốc thống nhất Mặt trận Việt Minh và Mặt trận Liên Việt; Hội nghị Liên minh nhân dân ba nước Việt – Miên – Lào; lễ khai giảng khóa III Trường Nguyễn Ái Quốc (tiền thân của Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh); Đại hội Anh hùng chiến sĩ thi đua và cán bộ gương mẫu toàn quốc lần thứ I. Đặc biệt, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng được tổ chức tại đây là sự kiện có ý nghĩa bước ngoặt đối với sự nghiệp cách mạng nước ta.
Đây là Đại hội đầu tiên của Đảng có sự tham gia đông đủ đại biểu được lựa chọn từ các đảng bộ trong cả nước và cũng là Đại hội duy nhất được tổ chức ngoài Thủ đô Hà Nội. Đại hội đã quyết định đưa Đảng ra hoạt động công khai với tên gọi Đảng Lao động Việt Nam, đồng thời thông qua cương lĩnh và chính sách mới. Đại hội xác định nhiệm vụ trọng tâm là đánh đuổi đế quốc xâm lược, giành độc lập, thống nhất đất nước; xóa bỏ tàn tích phong kiến; thực hiện người cày có ruộng; xây dựng chế độ dân chủ nhân dân, tiến lên chủ nghĩa xã hội. Đường lối do Đại hội đề ra đã bổ sung, phát triển Cương lĩnh đầu tiên của Đảng, trở thành cơ sở quan trọng để đoàn kết toàn Đảng, toàn dân, đưa cuộc kháng chiến đến thắng lợi.
Trong tổng thể 52 điểm di tích, mỗi địa điểm đều tái hiện sinh động quá trình hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh, các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước cùng các cơ quan Trung ương trong công tác chuẩn bị, tổ chức và triển khai các nghị quyết của Đại hội. Qua đó, phản ánh rõ nét vai trò lãnh đạo toàn diện của Đảng trong sự nghiệp kháng chiến và kiến quốc.
Khu di tích địa điểm làm việc của Trung ương Đảng và Chính phủ tại xã Kiên Đài là một trong những điểm di tích tiêu biểu. Với địa hình đồi núi hiểm trở, được bao bọc bởi rừng núi và thảm thực vật phong phú, Kiên Đài có vị trí chiến lược quan trọng, thuận lợi cho việc đảm bảo an toàn, bí mật và cơ động trong điều kiện chiến tranh. Đây là nơi các đồng chí lãnh đạo và nhiều cơ quan Trung ương đặt trụ sở làm việc trong giai đoạn 1948–1952.
Trong thời gian này, nhân dân địa phương, chủ yếu là đồng bào dân tộc Tày, Dao, đã tích cực tham gia hỗ trợ cách mạng, sẵn sàng nhường nhà ở, giúp đỡ cán bộ. Những ngôi nhà sàn truyền thống bằng gỗ, mái lá cọ, vách nứa trở thành nơi làm việc, sinh hoạt của các cơ quan Trung ương. Sau đó, với sự giúp đỡ của Nhân dân, nhiều cơ quan đã dựng thêm nhà làm việc bằng vật liệu tại chỗ như gỗ, tre, nứa, lá cọ; tuy đơn sơ nhưng đảm bảo an toàn, phục vụ hiệu quả công tác lãnh đạo, chỉ đạo.
Trải qua thời gian, phần lớn công trình không còn nguyên vẹn, hiện nay chủ yếu còn lại nền nhà và các dấu tích lịch sử. Tuy nhiên, những giá trị lịch sử, cách mạng của khu di tích vẫn được bảo tồn, phát huy, trở thành địa chỉ đỏ trong công tác giáo dục truyền thống yêu nước, cách mạng cho các thế hệ hôm nay và mai sau./.
Ban Biên tập cổng thông tin điện tử xã Kiên Đài
