Đại biểu dự Lễ hội Lồng tông Bản Ho Xuân Bính Ngọ năm 2026
Cứ đến ngày 12 tháng Giêng hăng năm bà con khắp nơi lại nô nức về với Bản Ho, xã Phú Bình cũ, nay là xã Kiên Đài tham gia lễ hội Lồng tông. Đây là lễ hội có từ lâu đời, bắt nguồn từ những hoạt động sản xuất, sinh hoạt của đồng bào Tày gắn với câu chuyện về nữ thần Gia Hả Bà Ho - nữ thần bảo hộ của bà con nơi đây. Tương truyền rằng, Gia Hả Bà Ho là cháu của quận chúa Đức Đại Vương Thần Thái Bảo. Bà là người đã có công khai phá vùng đất Bản Ho trù phú ngày nay, dạy dân bản trồng lúa nước, làm nương rẫy. Lúc bấy giờ, dân cư còn thưa thớt, thú rừng vào phá hoại nương rẫy, xuống bản bắt lợn, gà của bà con, lại thêm hạn hán, mất mùa liên miên. Trước hoàn cảnh đó, Gia Hả Bà Ho đã họp dân bản lại lập ngôi đình trên khu đất Đon Cóc và tổ chức hội Lồng tông vào ngày 12 tháng Giêng để cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và để thú rừng không phá phách. Ghi nhớ công ơn Gia Hả Bà Ho hàng năm dân bản theo lệ đó mà tổ chức lễ hội Lồng tông. Bà con trong vùng còn truyền miệng rằng, nhìn lên núi Khau Ho - nơi Bà Ho ở khi xưa - thấy đá xanh lộ ra là năm đó làm ăn khó khăn, mất mùa; ngược lại khi cây cối che phủ xanh tốt thì dân làng sẽ được mùa.
Nơi được chọn để tổ chức lễ hội Lồng tông Bản Ho là cánh đồng trong lòng chảo Bản Ho bên dòng suối hiền hòa bắt nguồn từ Bản Thi (Bắc Kạn) và được bao bọc bởi bốn ngọn núi thiêng là Khau Ho, Che Cọn, Đán Lương, Tát Kheo Leo Quăng.
Một số hình ảnh tại lễ hội
Với những giá trị về văn hoá đặc sắc được lưu giữ, trao truyền năm 2013, Lễ hội Lông tông Bản Ho đã được cấp bằng công nhận di sản văn hóa cấp tỉnh, quy mô tổ chức đã được mở rộng do xã đứng ra tổ chức. Lễ hội đã thu hút đông đảo nhân dân trong và ngoài xã tham dự. Năm 2026, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã Kiên Đài mới được thành lập trên cơ sở sát nhập nguyên trạng xã Phú Bình và Kiên Đài, Lễ hội Bản Ho được địa phương tổ chức với quy mô lớn hơn, nhiều hoạt động phong phú hơn.
Sau phần lễ cúng tế tạ ơn trời đất và thần Đình Bản Ho. Trong không khí rộn ràng của mùa Xuân, đại biểu, Nhân dân và du khách về dự Lễ hội đã được thưởng thức màn múa xuống đồng của gần 200 học sinh trường THCS Phú Bình thể hiện sinh động không khí náo nức của ngày hội xuống đồng của người dân vùng cao.
Tại ngày Hội, đồng chí Bùi Mạnh Hùng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã, phát biểu chúc phúc đầu năm và đánh trống khai hội.
Các đồng chí lãnh đạo tỉnh và xã phát lộc đầu xuân cho đại biểu và du khách
Sau tiếng trống khai Hội rộng ràng, Hội tung còn chính thức bắt đầu. Những quả còn ngũ sắc được đại biểu, Nhân dân và du khách tung lên trời cao mang theo ước nguyện về một năm mới đủ đầy, an lành, hạnh phúc và thành công. Đây là hoạt động đông vui nhất, thu hút nhiều người tham gia nhất. Theo quan niệm của người Tày, khi quả còn xuyên thủng hồng tâm của vòng tròn, là âm dương đã giao hoà, cuộc sống sẽ sinh sôi, mùa màng sẽ bội thu và người ném trúng hồng tâm đầu tiên sẽ được trao giải thưởng, được coi là điềm may mắn trong cả năm. Nếu ở lễ hội nào không có ai tung còn trúng vòng tròn, xuyên thủng hồng tâm thì dân bản không vui, vì theo quan niệm đó là điềm báo một năm mới không thuận lợi, đây là nét đặc sắc mà chỉ dân tộc Tày mới có. Thông qua hoạt động tung còn là dịp nam, nữ thanh niên trao gửi tâm ý với nhau, nhiều đôi trai làng, gái bản đã nên duyên vợ chồng từ những dịp tung còn trong ngày hội xuân. Đến với Lễ hội Bản Ho Xuân Bính Ngọ 2026, Nhân dân và du khách còn được tham gia các trò chơi dân gian truyền thống. Thăm quan trải nghiệm, tìm hiểu không gian văn hoá các dân tộc; tham quan, mua sắm và thưởng thức các món ăn truyền thống, đặc sản của người dân vùng cao tại các gian hảng Hội chợ quê.
Đặc biệt, nằm trong chuỗi các hoạt động của Lễ Hội Bản Ho Xuân Bính Ngọ, trong buổi sáng ngày 11 tháng Giêng đã diễn ra Hội bắt cá bằng tay do Hội nông dân xã Kiên Đài tổ chức. Đây là lần đầu tiên hội thi được tổ chức trong lễ hội đầu xuân thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia. Thông qua Hội thi nhắm đẩy mạnh việc phát triển chăn nuôi thuỷ sản đặc biệt là mô hình nuôi cá ruộng ở địa phương, thúc đẩy phát phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập cho người dân. Tại Hội thi 5 người may măn đầu tiên bắt được cá đã nhận được phần thưởng là phong bao lì xì của BTC Hội Xuân.
Trong buổi tối ngày 11 tháng Giêng, xã Kiên Đài đã tổ chức Chương trình văn nghệ mừng Đảng, Mừng Xuân; Khai mạc Hội chợ Xuân và quyên góp phục dựng Đình Bản Ho. Chương trình gồm các ca khúc hát về Đảng quang vinh, về Bác Hồ kính yêu, về xuân và tình yêu quê hương đất nước. Các tiết mục được dàn dựng công phu, nhận được sự cổ vũ nhiệt tình của đông đảo khán giả. Đặc biệt là với sự tham gia của Ca sỹ Mai Trần Lâm đã tạo điểm nhấn cho chương trình nghệ thuật Mừng Đảng, mừng xuân Bính Ngọ của xã Kiên Đài thêm thêm phần sôi động và cuốn hút và để lại ấn tượng trong lòng khán giả.
Thay mặt các đồng chí lãnh đạo xã đồng chí Hà Duy Hưng, Ủy viên BCH Đảng bộ xã, Phó Chủ tịch UBND xã, Trưởng Ban tổ chức Hội xuân phát biểu khai mạc Hội chợ Xuân xã Kiên Đài năm 2026.
Trước đó, vào chiều ngày mùng 11 tháng Giêng, Hội LHPN xã tổ chức Hội thi khâu quả còn nhanh, đẹp, thu hút 8 đội thi đến từ 22 chi hội phụ nữ trên địa bàn. Tại Hội thi hằng trăm quả còn ngũ sắc đã được những đôi bàn tay khéo léo của các chị em phụ nữ hoàn thiện từ những mảnh vải nhiều màu sắc và dảy dây tua dua rực rỡ, bên trong có gạo, thóc, cát (thóc tượng trưng cho hạt giống, cát tượng trưng cho đất để trồng lúa, gạo tượng trưng cho thành phẩm, là kết quả của quá trình lao động). Qua Hội thi BTC đã lựa chọn những quả còn đẹp nhất để dâng cúng tại Đình Bản Ho và làm quà tặng cho đại biểu và du khách về dự Lễ Hội.
Lễ hội bản Ho được tổ chức nhằm duy trì và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của đồng bào các dân tộc ở xã Phú Bình. Đặc biệt phần lễ là những sản vật được làm ra từ chính bàn tay lao động cần cù của người nông dân; cầu chúc năm mới cho mọi nhà, mọi người mạnh khỏe, may mắn, mưa thuận gió hòa, mùa mạng bội thu, nhà nhà no đủ, hạnh phúc.
Hoạt động tung còn tại lễ hội thu hút được đông đảo nhân dân và du khách tham gia
Đồng chí Bùi Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND xã Kiên Đài tặng quà cho người tung thủng vòng tròn đồng tâm.
Lễ hội Lồng tông Bản Ho xuân Bính Ngọ 2026 đã khép lại khi vòng đồng tâm trên cột còn đã được người may mắn tung trúng, điều này cũng hứa hẹn về một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, nhân dân no đủ, nhà nhà yên vui, bản làng no ấm./.
Thực hiện: Hoàng Chinh
